Chust — Farg‘ona vodiysining eng qadimiy shaharlaridan biri. Bu hududda odamlar 3500 yildan ortiq vaqtdan beri uzluksiz yashab kelmoqda. Fanda butun bir arxeologik madaniyat aynan shahar nomi bilan — Chust madaniyati deb ataladi.
Qachon va qayerda?
Chust madaniyati so‘nggi bronza va ilk temir davriga, ya’ni miloddan avvalgi taxminan 1500–900-yillarga oid. Ayrim tadqiqotchilar uni miloddan avvalgi XII–IX asrlar bilan sanaydi.
O‘tgan asrning 1950–60-yillarida hozirgi Chust yaqinida olib borilgan qazishmalar katta bronza davri sivilizatsiyasining izlarini ochib berdi. Madaniyat nomi ham shu topilmalardan olingan.
Topilmalar nimani aytadi?
- Mudofaa devorlari va turar joylar. Manzilgohlar kichik qo‘rg‘onlardan tortib 10 gektardan katta qishloqlargacha bo‘lgan, ba’zilari tepaliklarda joylashgan.
- Quyish qoliplari. Bu yerda metallga ishlov berish rivojlanganidan dalolat beradi.
- Bo‘yalgan sopol idishlar. Chust madaniyatining eng tanish belgilaridan biri.
- Don saqlash chuqurlari va mehnat qurollari. Aholi asosan dehqonchilik bilan shug‘ullangan.
Olimlar Chust madaniyatini Markaziy Osiyodagi eng qadimiy o‘troq dehqonchilik madaniyatlaridan biri deb hisoblaydi. Uning kelib chiqishi haqidagi bahslar hanuz davom etmoqda.
